Rookverbod: Bescherming is geen betutteling

“Nederlandse longartsen willen een levenslang rookverbod voor de jongste generaties naar Brits voorbeeld: betutteling? Nee, bescherming.”

Met die kop opent De Telegraaf de berichtgeving over de oproep van longartsen om jongeren structureel te beschermen tegen tabaksverslaving. Die formulering raakt de kern. Want het pleidooi van longartsen gaat niet over het beperken van individuele vrijheid van volwassen rokers. Het gaat over het voorkomen van een verslaving die vrijwel altijd in de jeugd begint en waarvan de gezondheidsschade vaak pas decennia later zichtbaar wordt. Longartsen behandelen mensen met COPD, longkanker en ernstige astma. Ziekten die in veel gevallen direct terug te voeren zijn op roken. Vrijwel niemand begint als volwassene, weloverwogen, volledig geïnformeerd. De meeste patiënten begonnen jong, vaak vóór hun 18e, in een fase waarin de gevolgen nog abstract lijken en de verslavende werking van nicotine wordt onderschat. Daarom zeggen longartsen: “bescherm jongeren tegen een product dat bewezen dodelijk en verslavend is”.

Naar Brits voorbeeld: een rookvrije generatie, vastgelegd in de wet.

Het Verenigd Koninkrijk heeft recent gekozen voor een duidelijke koers: een zogenoemde rookvrije generatie. Iedereen die na een bepaald geboortejaar is geboren, kan nooit legaal tabak kopen. Niet door roken te criminaliseren, maar door de verkoop structureel te beëindigen voor nieuwe generaties. Dat model is helder, uitvoerbaar en eerlijk. Het stigmatiseert huidige rokers niet, maar voorkomt dat jongeren überhaupt beginnen. En precies dat is waar effectieve preventie begint.

Geen betutteling, maar volksgezondheid.

Wie dit ‘betutteling’ noemt, miskent de werkelijkheid van nicotineverslaving. Nicotine is geen gewone consumentenkeuze, maar een stof die de hersenontwikkeling bij jongeren beïnvloedt en langdurige afhankelijkheid veroorzaakt. Beschermen tegen een bewezen schadelijk en verslavend product is geen moreel oordeel, maar een publieke verantwoordelijkheid. Of zoals longartsen het samenvatten: Vrijheid veronderstelt keuze. Verslaving neemt die keuze weg. 

Daarom pleiten longartsen niet alleen vanuit de behandelkamer, maar ook samen met burgers, ouders en patiënten voor verdergaande rookpreventie. Dat dit pleidooi breed wordt gedragen, blijkt ook uit het burgerinitiatief Nicotinee, dat met bijna 80.000 handtekeningen oproept tot een rookvrije generatie en waarvan NVALT medeafzender is

Verregaande rookpreventie, met als doel:

• een rookvrije generatie, verankerd in de wet
• het definitief verdwijnen van rookruimtes
• een strikte beperking van verkooppunten via een vergunningstelsel

Zodat er een samenleving zal ontstaan waarin kinderen niet meer opgroeien met roken als normale optie. Niet om mensen iets af te nemen, maar om toekomstige generaties iets te besparen: ziekte, afhankelijkheid en onnodig verlies van levensjaren.